Melk moet niet

Belangenvermenging

Objectieve informatie vinden over de gezondheidsaspecten van zuivel is moeilijker dan het lijkt. Vele websites en campagnes over het onderwerp zijn immers afkomstig van de zuivelindustrie of van organisaties die opgericht werden om zuivel te promoten. De consument verdient meer duidelijkheid. 

 
Neem bijvoorbeeld www.milkandhealth.be. Deze site is heel erg pro zuivel en legt de link tussen melk en gezondheid in allerlei artikels. Er worden seminaries en symposia georganiseerd om voedingsspecialisten, paramedici, journalisten en bedrijfsleiders beter te informeren over de rol van melk in een gezond voedingspatroon. De site oogt compleet objectief, en om te weten te komen wie erachter zit, moet je al goed kijken. Met een enig zoekwerk ontdek je dat het hier gaat om een initiatief van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie, die als koepelorganisatie de belangen behartigt van zuivelondernemingen.
 
Ook de site van NICE, het voedingsinformatiecentrum komt op het eerste gezicht erg objectief over. NICE schrijft over zichzelf: “het voedingsinformatiecentrum NICE (Nutrition Information Center) verzamelt en verspreidt sinds haar oprichting in 1992 en onder toezicht van haar wetenschappelijke adviesraad wetenschappelijke en educatieve informatie over voeding en gezondheid. De verstrekte informatie is actueel, objectief en wetenschappelijk correct en sluit aan bij de nationale voedingsaanbevelingen en de richtlijnen van het Vlaamse voedingsvoorlichtingsmodel, de actieve voedingsdriehoek.” Klinkt goed, maar NICE maakt deel uit van het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM). De “objectieve” en “wetenschappelijk correcte”, “educatieve informatie over voeding en gezondheid” wordt dus verschaft door een organisatie met sterke economische belangen. De Vlaamse overheid richtte de VLAM op om de vraag naar bepaalde producten aan te zwengelen door marketingcampagnes te voeren. VLAM werkt vooral met middelen van de sector zelf (de zuivelsector, de varkenssector, enzovoort), maar krijgt ondersteuning van de overheid voor haar algemene werking, en ontvangt - als overheidsinstelling - van de VRT kortingen op haar reclameboodschappen, die de stempel "mededeling van openbaar nut" meekrijgen.
 
De NICE-website ziet er betrouwbaar en up-to-date uit. Er valt heel wat over melk en zuivel te lezen: melk wordt in verband gebracht met vermageren en drie glazen melk per dag dringen zou osteoporose tegengaan. De test ‘Eet jij voldoende zuivel?’ maakt het plaatje compleet. Wie de test doet, moet per zuivelproduct invullen hoe veel hij ervan consumeerde en achteraf krijgt de persoon zijn zuivelscore. Voor educatieve doeleinden zijn diverse schoolpakketten over zuivel te vinden. Nice-info.be wil zuivel alleszins in een goed daglicht stellen. Drie van de vijf brochures en twee van de drie testen gaan expliciet over zuivel of calcium. Het lijkt er heel sterk op dat dit Voedingsinformatiecentrum de zuivelconsumptie een belangrijke prioriteit heeft. Wat vooral stoort is dat andere calciumbronnen dan zuivel nauwelijks aan bod komen.
 
Daarbij houdt het niet op, NICE is ook de oprichter van drie spin-off-websites. Het gaat om www.zuivelzitalsgegoten.be, www.voedinguitgedokterd.be en www.123aantafel.be. De eerste website insinueert dat veel zuivel eten garant staat voor een mooie lijn en richt zich op jonge vrouwen. Dat behoeft zelfs geen verdere uitleg. Voedinguitgedokterd.be wil huisartsen voedingstips geven, onder meer over zuivel. Zij moeten de informatie dan doorsluizen naar patiënten. Enkel dokters kunnen, eens ingelogd, de pagina bekijken. Een voorbeeld: op de vraag "ik lust geen melk, hoe kan ik aan mijn calciumbehoefte voldoen?" worden als alternatief (naast sojamelk, op de laatste plaats, met een waarschuwing) zeven suggesties gedaan, op basis van zuivel. Geen woord over plantaardige bronnen van calcium. Volwassenen moeten volgens de site evenveel melk blijven drinken als opgroeiende kinderen. En de claim dat je van melk vermagert, die allesbehalve bewezen is, wordt op de site bevestigend beantwoord.
123aantafel.be is een website voor kinderen van drie tot zes jaar. Het belang van de consumptie van melk en zuivelproducten wordt ruim benadrukt, en voedingsdeskundigen en gezondheidswerkers krijgen volgend advies: "Probeer zo concreet mogelijk te zijn. Zeg bijvoorbeeld niet: 'Uw kleuter heeft meer calcium nodig,' maar wel, 'Kleuters drinken dagelijks best 3 tot 4 bekertjes melk of melkproducten (± 500 ml). Zo krijgen zij voldoende calcium binnen'.