Melk moet niet

Melk moet?

Melk moet, hoor je vaak. Maar het bewijs voor die uitspraak is... zoek.


Ongetwijfeld bevatten melk en afgeleide zuivelproducten een aantal nuttige voedingsstoffen, maar noodzakelijk zijn ze zeker niet. In de loop van de afgelopen decennia zijn we gaan geloven - vooral door uitstekende marketingcampagnes - dat melk en calcium synoniem zijn. Geen duidelijker voorbeeld dan wat we vinden op de site van NICE vzw: men spreekt er voorwaar over “drie glazen calcium per dag”.

De redenering die we horen is de volgende: calcium is erg belangrijk voor stevige botten; melk bevat veel calcium; dus als we gezonde botten willen, moeten we veel melk drinken. Volwassenen zouden 900 milligram calcium per dag moeten binnenkrijgen, en daarvoor dagelijks zo’n drie à vier glazen melk per dag moeten drinken (of veel zuivelproducten eten).

“Elke dag drie glazen magere of halfvolle melk en een plakje magere kaas, het màg! Nee, het moét!* (*volgens de aanbevelingen van de actieve voedingsdriehoek, het Vlaams voedingsvoorlichtingsmodel gerealiseerd door het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie”).
Dat lezen we in de Brochure Zuivel zit je als Gegoten, van het NICE (Voedingsinformatiecentrum). Het is maar een van de vele voorbeelden van hoe gezondheidsorganisaties ons willen duidelijk maken dat melk echt moet. Vele mensen zijn, dankzij eindeloze herhaling, zo overtuigd geraakt van deze boodschap, dat ze moeilijk iets anders kunnen geloven. Het enige wat we hier willen doen, is aantonen dat er ook heel wat gezagsvolle bronnen zijn die er helemaal anders over denken.
 
  • Over de aanbeveling om drie glazen melk per dag te drinken zegt de befaamde Harvard School of Public Health dat deze voorbijgaat aan het gebrek aan bewijs voor een link tussen zuivelconsumptie en de preventie van osteoporose. Ze gaat ook voorbij aan het mogelijk verhoogde risico op eierstokkanker en prostaatkanker dat geassocieerd wordt met zuivelproducten1.
     
  • Een recente grote meta-analyse (een studie van studies) vond geen algemeen verband tussen melkconsumptie en heupbreuk in vrouwen2.
     
  • Een andere meta-analyse besluit dat “er geen significant verband is tussen calciuminname en het risico op heupbreuk bij mannen of vrouwen.”3
     
  • En tenslotte: er bestaat zoiets als de calciumparadox: in landen waar de calciuminname het hoogst is, komen heupbreuken het meeste voor. Geen reden om te concluderen dat zuivel osteoporose veroorzaakt, maar alleszins een aanwijzing dat veel zuivel drinken op zich geen garantie biedt tegen osteoporose.4

En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Maar alvast te onthouden: dat veel zuivel consumeren je beschermt tegen botbreuken is niet onomstotelijk bewezen.

Voor sterke botten heb je veel meer nodig dan extra calcium. Meer nog, volgens sommige wetenschappers is de nadruk op calcium en zuivel in de strijd tegen osteoporose misplaatst, omdat ze teveel aandacht wegneemt van andere belangrijke factoren.
  • 1. www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/what-should-you-eat/pyramid-full-story/index.html
  • 2. onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jbmr.279/abstract
  • 3. www.ajcn.org/content/86/6/1780.full.pdf
  • 4. www.who.int/dietphysicalactivity/publications/trs916/en/gsfao_osteo.pdf - p 131.